Symbol dolara i kryzys tulipanowy

– Obiecuję, nie będę przynudzał. Nazwa Dolar, jak sama nazwa wskazuje, pochodzi z Czech.

– Z Czech? – zapytał z niedowierzaniem Syn. – Z tych samych Czech, które graniczą z Polską?

– Tak, dokładnie. W XVI wieku odkryto w Czechach koło Jachymova nowe pokłady srebra, z których zaczęto bić solidną i grubą, jak na tamte czasy, monetę, na której było napisane Mennica Jachymovska (niem. JachimsTALER Munze). Czechy były wtedy pod panowaniem niemieckim, stąd napis był w tym języku. Od końcówki „Taler” pochodzi nazwa talar, który każdy język dopasował do siebie. Tak więc np. w Polsce thaller stał się talarem, w Niderlandach nosił nazwę daalder, zaś w Hiszpanii – dollaro. (, ) Kiedy Stany Zjednoczone ogłosiły niepodległość, chciały na siłę zerwać z historią, w której dominowali Brytyjczycy i ich waluta funt. Wybór padł na dolara, który w czasach dominacji hiszpańskiej był ogólnoamerykańską walutą. Pierwsze dolary nie miały wydrukowanej nazwy, miały tylko symbol „$”.

– A komu zawdzięczamy symbol „$”?

– Tutaj też zaszłości historyczne wchodzą w grę. Z uwagi na zawartość srebra w dollaro[1] jego kurs oceniany był na 8 reali[2] . I tutaj, jak i w wielu innych sytuacjach, lenistwo i niedbałość odegrały główną rolę. W księgach handlowych i kupieckich transakcje w dollaro opisane były symbolem 8. Aby jednak uniknąć nieporozumień i niejasności – 88 mogło wszak znaczyć 8 dollaro lub 88 jednostek pieniężnych (w domyśle – właśnie dollaro), przy których zapomniano postawić symbolu waluty – zaczęto tę 8 – symbol stylizować. Pochylono ją w lewo, częściowo wyprostowano brzuszki (…) Przyjęła się wreszcie moda, by oznaczać je zawijasem, przypominającym literę S i łączyć jej górny i dolny koniec linią prostą. Pisane niedbale, dawało to w wyniku S z pionowa kreską, czyli… $ (, )

Ciekawa historia, a pamiętasz może historię innych nazw walut? – zainteresował się Syn.

– Innych tak ciekawych historii nie pamiętam. Większość nazw walut nawiązuje do jego wagi. Funt szterling[3] pochodzi od miary funt[4]. Marka to pół funta srebra, a greckie talary pochodzą od słowa „talanton” (szalka wagi)(Sedillot, 2002, 298-299).

– Tato, jednak trochę przynudzasz, opowiedz mi jeszcze o tych tulipanach, bo obiecałeś – poprosił Syn.

– Dobrze, już opowiadam. Tulipomania rozpoczęła się w Holandii w XVII wieku[5]. Kwiaty nagle, z dnia na dzień stały się towarem luksusowym, który każdy chciał mieć. Pojawił się niebywały popyt na kwiaty i sadzonki tulipanów – opowiadał Ojciec, wzbudzając coraz większe zainteresowanie Syna. – Ludzie sprzedawali domy, zaciągali kredyty, aby kupić sadzonkę. Dochodziło do takich sytuacji, że ludzie zaczęli kupować kwiaty, które jeszcze nie wyrosły, albo takie, które dopiero będą posadzone. W roku 1637 doszło do załamania rynku z bardzo prostego powodu – ludzie zmądrzeli. Jak z dnia na dzień zaczęli ganiać za tulipanami, tak z dnia na dzień zrozumieli, że kupowanie tulipanów za bydło, domy czy ziemię jest głupotą. Ceny szybko wróciły do stanu sprzed gorączki tulipanowej. Masa ludzi stała się bankrutami, ale także masa dorobiła się fortuny, sprzedając rośliny w czasie największego zysku.

– Czy ten kryzys czegoś ludzi nauczył?

– Tych, co zbankrutowali, na pewno, ale oni już dawno nie żyją. Tych, co się dorobili bogactwa także, pewnie ich rodziny ciągle są bogate. Ale ludzie żyjący obecnie nie wyciągnęli lekcji z tamtego kryzysu. Cały czas pojawia się substytut tulipanów, który ludzie chcą kupić, przepłacając. W XX. wieku wielu ludzi dorobiło się swojego bogactwa na giełdzie oraz sprzedaży i kupnie akcji, wielu też straciło oszczędności swojego życia. O tym, jak działają giełdy i dlaczego powstają kryzysy, jeszcze kiedyś będziemy rozmawiać.

  1. Chodzi tutaj o ogólnoamerykańską walutę. []
  2. Poprzednia waluta hiszpańska. []
  3. Funt brytyjski []
  4. Obecnie w państwach anglosaskich jest przyjęty międzynarodowy funt równy 0,453 592 37 kg oraz stosowany jest skrót lb (od libra, liczba mnoga w jęz. angielskim: lbs []
  5. Szczyt Tulipomani miał miejsce w latach 1636-1637 []